วิทยุสื่อสารในไทย ต้องมีใบอนุญาตไหม
วิทยุสื่อสารเป็นสินค้าที่ต่างจากเครื่องใช้ไฟฟ้าทั่วไปตรงที่การครอบครองและการใช้งานถูกกำกับด้วยกฎหมายเรื่องคลื่นความถี่ เหตุผลคือคลื่นความถี่เป็นทรัพยากรสาธารณะที่มีจำกัด และการใช้คลื่นทับกับหน่วยงานอื่นอาจรบกวนการสื่อสารที่เกี่ยวกับความปลอดภัยของสาธารณะ เช่น การบิน การแพทย์ฉุกเฉิน และการกู้ภัย
ปัญหาสำหรับผู้ซื้อคือหน้าสินค้าในช่องทางขายออนไลน์แทบไม่เคยอธิบายเรื่องนี้ไว้ ทำให้คนจำนวนมากซื้อมาใช้โดยไม่รู้ว่าต้องดำเนินการอะไรบ้าง หน้านี้ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย แต่เป็นการชี้ให้เห็นว่ามีเรื่องอะไรที่ต้องไปตรวจสอบเองก่อนซื้อ
คำว่าเครื่องแดงหมายถึงอะไร
เป็นคำที่คนไทยใช้เรียกวิทยุสื่อสารที่ตัวเครื่องเป็นสีแดง ซึ่งตามความเข้าใจที่ใช้กันทั่วไปหมายถึงกลุ่มที่ตั้งใจให้ประชาชนทั่วไปใช้ได้ แยกออกจากเครื่องของหน่วยงานราชการที่มักเป็นสีดำ การแบ่งด้วยสีแบบนี้ทำให้จำง่ายและสื่อสารกันในหมู่ผู้ใช้ได้สะดวก
แต่สิ่งที่ต้องเข้าใจคือสีของตัวเครื่องไม่ใช่สิ่งที่ตัดสินว่าใช้ได้ถูกต้องตามกฎหมายหรือไม่ สิ่งที่ตัดสินจริงคือความถี่ที่เครื่องนั้นใช้ กำลังส่งของเครื่อง และเครื่องนั้นผ่านการตรวจสอบและรับรองตามที่กฎหมายกำหนดหรือเปล่า เครื่องสีแดงที่ตั้งความถี่ได้อิสระเกินกว่าที่อนุญาตก็ยังเป็นปัญหาได้
สามเรื่องที่ต้องตรวจสอบก่อนซื้อ
เรื่องแรกคือเครื่องผ่านการตรวจสอบและรับรองแล้วหรือยัง อุปกรณ์ที่นำเข้ามาจำหน่ายต้องผ่านกระบวนการตามที่กฎหมายกำหนด ผู้ขายที่ทำถูกต้องจะมีเอกสารรับรองและตอบคำถามนี้ได้ทันที ถ้าผู้ขายไม่เข้าใจคำถามหรือเลี่ยงไม่ตอบ นั่นเป็นสัญญาณที่ควรระวัง
เรื่องที่สองคือความถี่ที่เครื่องใช้งานได้ ย่านความถี่ที่อนุญาตให้ประชาชนทั่วไปใช้มีกำหนดไว้ชัดเจน เครื่องที่ตั้งความถี่ได้อย่างอิสระทั้งย่านอาจไปทับกับย่านของหน่วยงานอื่นได้ง่าย และเรื่องที่สามคือใบอนุญาตที่ต้องมี ซึ่งอาจแยกเป็นใบอนุญาตสำหรับตัวเครื่องและใบอนุญาตสำหรับตัวผู้ใช้ เป็นคนละใบกัน
กำลังส่งกับระยะทางที่โฆษณา
กำลังส่งที่ระบุเป็นวัตต์เป็นตัวเลขที่มีผลกับระยะการสื่อสารโดยตรง และเป็นหนึ่งในตัวแปรที่กฎหมายกำหนดเพดานไว้ เครื่องที่กำลังส่งสูงกว่าที่อนุญาตอาจใช้ไม่ได้ตามกฎหมายแม้จะซื้อมาได้ก็ตาม ผู้ซื้อที่เลือกตามตัวเลขกำลังส่งสูงสุดโดยไม่ดูข้อกำหนดจึงอาจได้ของที่ใช้ไม่ได้
ส่วนตัวเลขระยะทางที่โฆษณาเป็นกิโลเมตรมักวัดในสภาพที่ไม่มีสิ่งกีดขวางเลย เช่น จากยอดเขาหนึ่งไปอีกยอดเขาหนึ่ง ในเมืองที่มีอาคารสูงระยะจริงอาจเหลือไม่ถึงหนึ่งในสิบของตัวเลขนั้น สิ่งที่มีผลกับระยะจริงมากพอกับกำลังส่งคือคุณภาพเสาอากาศและความสูงของจุดที่ใช้งาน
ควรถามใครให้ได้คำตอบที่ถูกต้อง
หน่วยงานที่กำกับดูแลเรื่องคลื่นความถี่ในประเทศไทยคือสำนักงาน กสทช. ซึ่งย่อจากคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ ข้อมูลที่เป็นทางการและเป็นปัจจุบันเรื่องย่านความถี่ที่อนุญาต เพดานกำลังส่ง และขั้นตอนขอใบอนุญาต ต้องดูจากแหล่งนั้น
คำตอบจากผู้ขายในหน้าสินค้าหรือในแชทไม่ใช่แหล่งอ้างอิงทางกฎหมาย และคำตอบจากกลุ่มผู้ใช้ในโซเชียลมีเดียก็เช่นกัน แม้จะมาจากคนที่ใช้งานจริงมานาน เพราะข้อกำหนดมีการเปลี่ยนแปลงได้และข้อมูลที่จำต่อ ๆ กันมาอาจล้าสมัย
สิ่งที่เราตรวจไม่ได้ และเป็นข้อสำคัญที่สุดของหน้านี้
เราไม่ได้ตรวจสอบสถานะทางกฎหมายของวิทยุสื่อสารรุ่นใดที่แสดงอยู่บนเว็บนี้เลย ไม่ได้ตรวจว่าเครื่องผ่านการรับรองหรือไม่ ไม่ได้ตรวจว่าความถี่ที่ใช้อยู่ในย่านที่อนุญาตหรือไม่ และไม่ได้ตรวจว่ากำลังส่งอยู่ในเพดานที่กำหนดหรือเปล่า
สิ่งที่เราทำคือรวบรวมสินค้ามาแสดงพร้อมราคาและสเปคที่ผู้ขายระบุไว้เท่านั้น ก่อนซื้อและก่อนใช้งาน ผู้ซื้อต้องตรวจสอบกับ กสทช. และกับผู้ขายเอง การใช้อุปกรณ์สื่อสารที่ไม่ได้รับอนุญาตมีความผิดตามกฎหมายและมีบทลงโทษ ซึ่งเป็นความเสี่ยงที่ตกอยู่กับผู้ใช้ ไม่ใช่กับผู้ขายหรือกับเรา











